In de lelieteelt is visuele detectie van botrytis of fusarium vaak een achterstand die je niet meer inhaalt. Op het moment dat symptomen zichtbaar worden op het gewas, is de infectie al gevestigd en verschuift het handelingsperspectief naar preventief spuiten op kalenderbasis. Effectief qua risicobeheersing, maar zwaar op middelengebruik en omgeving.
Binnen de pilot Duurzame Lelieteelt onderzoeken we een alternatief dat aangrijpt op een ander punt in het systeem: het drainagewater.

De opzet werkt met circulaire drainage, waarbij het teeltwater binnen een gesloten kringloop blijft en langs een centraal meetpunt wordt geleid. Die geslotenheid is niet alleen relevant voor uitspoeling, maar ook diagnostisch. Ziekteverwekkers als fusarium en botrytis laten zich in het drainagewater aantonen in een vroeger stadium dan via gewasinspectie. Het water fungeert daarmee als monsterstroom voor de gezondheidsstatus van de hele teelt, in plaats van steekproefsgewijs per plant.

De componenten die we testen:
Vroegdetectie via de waterstroom. Signalering van pathogenen in het drainagewater, met als doel gericht en lokaal in te grijpen in plaats van breed en preventief.

UV-gebaseerde waterbehandeling. Een behandelingsunit die virussen in de circulaire stroom moet uitschakelen zonder chemische inzet, waarmee het recirculerende water geen vector voor herbesmetting wordt.

AI-monitoring als stuurlaag. Het vertalen van sensordata en detectiesignalen naar een beslismodel, zodat interventies onderbouwd en herleidbaar zijn.

De onderzoekshypothese: de combinatie van vroegdetectie en actieve waterbehandeling maakt preventief spuiten overbodig, doordat interventie verschuift van tijdgestuurd naar toestandgestuurd.

Het onderliggende principe, sturen op de gezondheidsdata uit de waterstroom, is niet gewasspecifiek. Werkt het bij de lelie, dan is de overdraagbaarheid naar andere teelten met een vergelijkbare infrastructuur reëel.